على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

806

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تجخية ( tajxeyat ) م . ع . جخى المصلى تجخية : بلند كرد نماز گزار شكم را و گشاده داشت هر دو بازو را در سجده . و جخى الليل : ميل كرد شب . و جخى الشيخ : پشت خم كرد پير . و منه الحديث : كالكوز مجخيا . تجخير ( tajxir ) م . ع . جخر رأس البئر تجخيرا : فراخ كرد سر چاه را . تجدب ( tajaddob ) م . ع . ناگوار شمردن چيزى را يق ما اتجدب ان اصحبك . تجدد ( tajaddod ) م . ع . نو گرديدن . و تجدد الضرع : خشك گرديد شير پستان . تجدل ( tajaddol ) م . ع . بر زمين افتادن يق جدله فتجدل : بر زمين زد او را پس زمين افتاد . و تجدله : بر زمين زد او را ( لازم و متعدى ) . تجديح ( tajdih ) م . ع . جدح السويق تجديحا : شورانيد پست را و آميخت . تجديد ( tajdid ) م . ع . جدده تجديدا : نو كرد آن را . تجديد ( tajdid ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - از سر نو ساختگى و نو كردگى . و نو و تازگى . و تجديد بشره : پوست دادن بشره . و تجديد مرض : نكس و عود مرض . و تجديد كردن : از سر نو ساختن و نو كردن . و تجديد هوا : تازگى هوا . تجدير ( tajdir ) م . ع . جدر تجديرا ( مجهولا ) : چيچك بر آورد . و جدره : سزاوار گردانيد آن را . و جدر الشجر : بر آمد بار آن درخت باندازهء نخود . و جدر النبت : نمودار شد سرهاى گياه مانند چيچك . و جدر الجدار : اندود كرد ديوار را از گل و گچ و مانند آن . تجديع ( tajdi ' ) م . ع . هر دو گوش خر بريدن . و جدعت الصبى امه تجديعا : بدخوار گردانيد آن كودك را مادر وى . تجديف ( tajdif ) م . ع . ناسپاسى كردن نعمت را و كم شمردن و گفتن كه نيست مرا و نيست نزد من . تجديل ( tajdil ) م . ع . جدله تجديلا : بر زمين زد او را . تجذب ( tajazzob ) م . ع . تجذبه : آشاميد آن را . تجذم ( tajazzom ) م . ع . بريده گرديدن . تجذى ( tajazzi ) م . ع . دم كشان بانگ كردن كبوتر گرد مادهء خود يق الحمام يتجذى بالحمامة . تجذيذ ( tajaziz ) م . ع . تبعيت خواستن از قوم و ناكردن ايشان . تجذير ( tajzir ) م . ع . بريدن و از بيخ كندن . و ضرب كردن عددى را در نفس خود . تجذيم ( tajzim ) م . ع . جذمه تجذيما : بريد آن را . تجر ( tajr ) م . ع . تجر تجرا و تجارة . مر . تجارة . تجر ( tajr ) و ( tojor ) ع . ج . تاجر . تجر ( tajar ) ا . پ . خانهء زمستانى كه در آن تنور و بخارى باشد و بلغت اهل قزوين گنجينه و مخزن . تجرء ( tajarro ' ) م . ع . تجرء عليه : دلير گرديد به روى . تجربة ( tajrebat ) م . ع . جربه تجربة : آزمود آن را . تجربة ( tajrebat ) و ( tajrobat ) ا . ع . آزمايش . ج : تجارب . تجربه ( tajrobe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزمايش و امتحان . و تجربه كردن آزمايش نمودن و امتحان كردن . تجربه كار ( tajrobe - k r ) ص . پ . عالم به شغل و عامل با تجربه . و تجربه تجربه‌كاران روزگار : آزمودگان كارهاى دنيا . تجربه كارى ( tajrobe - k ri ) ا . پ . آزمايش و عمل و مشق . تجرثم ( tajarsom ) م . ع . افتادن از بالا به نشيب و فراهم آمدن و لازم گرفتن جاى را . و تجرثم الشيئ : گرفت بهتر آن چيز را . تجرثى ( tajarsi ) م . ع . بر آمدن جرثئة ( jersaat ) كه ناى گلو باشد و آماس كردن آن . تجرجر ( tajarjor ) م . ع . ريختن آب در حلق . و جرعه جرعه نوشيدن آب . تجرجم ( tajarjom ) م . ع . افتادن و بچاه فرو رفتن و شكسته و ويران گرديدن . و تجرجم الليل : به آخر رسيد شب . و تجرجم الوحشى فى و جاره : در آمد آن وحشى در جاى باش خود و فراهم گرديد و نيز تجرجم : بسيار نوشيدن و خوردن . تجرد ( tajarrod ) م . ع . برهنه گرديدن . و تجرد للامر : كوشش كرد در كار و از همه فارغ شده بوى پرداخت . و تجرد العصير : فرو نشست جوش آن عصير . و تجردت السنبلة : بر آمد خوشه از غلاف . و تجرد بالحج : همچو حاجيان گرديد . منه قول عمر رضى اللّه عنه تجرد و ابالحج و ان لم تحرموا اى تشبهوا بالحاج و ان لم تكونوا حجاجا . و ايضا فلان تجرد بالحج اذا افرده و لم يقرن . تجرد ( tajarrod ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تنهائى و گوشه نشينى . و بىزنى و بىكسى و برهنگى . و ترك دنيا و ترك علايق . و عالم تجرد : عالم انقطاع از ما سوى اللّه و حالت تجرد : حالت تنهائى و گوشه‌نشينى . تجرد گزين ( tajarrod - gozin ) ص . پ . برگزيندهء تنهائى و گوشه‌نشينى و تارك علايق دنيوى . تجرس ( tajarros ) م . ع . سخن گفتن . تجرع ( tajarro ' ) م . ع . فرو خوردن